„Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze” to periodyk (publikujemy 10 numerów w roku) wydawany od roku 1961, dostępny w prenumeracie. Kompleksowo przedstawia aktualne problemy opieki, wychowania i wsparcia Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze”, 2, 2021, s. 8–17 DOI: 10.5604/01.3001.0014.7825 Wokół dylematów etycznych w pracy asystenta rodziny Karkonoska Państwowa Szkoła Wyższa w Jeleniej Górze od 1989 roku prowadzi studia pierwszego stopnia w zakresie pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej. Rozważając podstawowe problemy teoretyczne i meto-dologiczne, proponujemy odniesienie do praktyki opie-kuńczej, ujmując ją w wieloaspektowej współzależności SIEMIONOW Justyna : Ewaluacja oddziaływań resocjalizacyjnych w instytucjach opiekuńczo-wychowawczych // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 8, s. 28-31 SIEMIONOW Justyna : Próba oceny instytucjonalnych oddziaływań resocjalizacyjnych wobec nieletnich // Opieka, Wychowanie, Terapia. – 2009, nr 1/2, s. 43-45 . Czasopismo „Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze” (10 numerów w roku) ukazuje się od 1961 roku. Od 2000 roku wydawcą miesięcznika był Instytut Rozwoju Służb Społecznych w Warszawie, a redaktorem naczelnym Joanna Staręga-Pisarek. Od stycznia 2017 roku zadanie to przejęła Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Funkcję redaktora naczelnego objęła Józefa Bałachowicz. Miesięcznik kompleksowo przedstawia aktualne problemy opieki, wychowania i wsparcia społecznego, z uwzględnieniem ich aspektów teoretycznych, rezultatów badań i diagnoz, propozycji metodycznych, a szczególnie szeroko zweryfikowanych doświadczeń. Prezentuje nowe – rodzime i zagraniczne – idee, koncepcje oraz rozwiązania opiekuńcze i wychowawcze dotyczące funkcjonowania dzieci i młodzieży we wszystkich środowiskach ich życia. W ostatnich latach szczególnie wiele miejsca zajmują w czasopiśmie zagadnienia związane z reformą systemu pomocy dziecku i rodzinie, doradztwem psychologiczno-pedagogicznym oraz wzmacnianiem opiekuńczo-wychowawczej funkcji szkoły i innych instytucji edukacyjnych. W numerze 1/2017 m. in. : Mobbing w procesie wychowania – przyczyny, przejawy, profilaktyka (Romualda M. Kosmatka) ; Krzywdzenie dzieci przez rodziców w postępowaniach rozwodowych (Anna Koprowicz) ; Nieprzystosowanie kobiety do roli matki (Anna Chańko, Emilia Wołyniec) ; Wczesne rodzicielstwo – przyczyny, pomoc, profilaktyka (Justyna Bober-Dobosz) ; Związek metaforycznego i literalnego opisu stosunku uczniów do nauki szkolnej (Marcin Jaroszewski). Poddając analizie próby zdefiniowania pojęcia „wychowanie morskie” na przestrzeni lat, należy zwrócić uwagę na widoczne inklinacje definiujących w stronę ujęcia go jako działań preorientacji zawodowej, odpowiedzi na zapotrzebowanie sektora gospodarki morskiej lub rozszerzenia o wymiar edukacyjny, swoim zakresem obejmujący nauczanie specjalistycznej wiedzy o morzu. Socjologiczne ujęcie wychowania morskiego skupia się na konstruowaniu i upowszechnianiu etosu pracy na morzu i przekazywaniu ludziom morza właściwych kompetencji. Niektórzy autorzy lub instytucje ( Liga Morska i Rzeczna) postulują kształtowanie świadomości morskiej, co oznacza, że adresatem tego typu działań jest społeczeństwo, a sama aktywność ma na celu upowszechnianie wiedzy o znaczeniu morza. Zauważalną praktyką jest wymienne posługiwanie się terminami „wychowanie morskie” i „edukacja morska”, które z definicji jawią się jako dotyczące odmiennych działań, połączonych jedynie tematyką morską. Należy odróżnić wychowanie morskie od edukacji morskiej i kształtowania świadomości morskiej, a tym bardziej od wychowania wodnego. Przeprowadzona konceptualizacja nie ma na celu negowania istniejącej bazy pojęciowej. Jej głównym zadaniem jest uporządkowanie i ujednolicenie postrzegania wychowania morskiego przez zdefiniowanie tego pojęcia z pedagogicznego punktu widzenia. Pozwoli to na odpowiednią kategoryzację działań związanych z wychowaniem młodzieży przez morze, a także pogłębienie badań prowadzonych w odpowiednim kierunku, bez konieczności lawirowania pomiędzy niesprecyzowanymi pojęciami. Aby uporządkować i doprecyzować bazę pojęciową, proponuję własną definicję wychowania morskiego. Wychowanie morskie w ujęciu pedagogicznym to proces w zorganizowany i celowy sposób wpływający na osobowość, postawy, cechy i hierarchię wartości jego uczestników, kształtujący charakter i kompetencje społeczne, oddziaływujący na uczestników w każdej sferze (fizycznej, psychicznej, duchowej, społecznej, kulturowej) w pożądany społecznie sposób, odbywający się na pokładzie statku żaglowego w rejsie pełnomorskim, bazujący na kontakcie uczestników z żywiołem morza, poprzez który dochodzi do transgresji i skoku rozwojowego, który jest doświadczeniem zmieniającym życie. Uczennice i uczniowie Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego na Szetlandach Fot. Łukasz Kaźmierczak (2015-08-30) Jedynym miejscem realizacji wychowania morskiego jest pokład statku żaglowego. Wynika to z faktu, że jest on poruszany nie tylko siłą wiatru, lecz także wspólnym wysiłkiem i pracą załogi. Sprawnie płynący, zadbany statek jest dającą satysfakcję nagrodą dla załogi, widoczną natychmiast po wykonaniu pracy. Najbardziej efektywne oddziaływania zachodzą w trakcie rejsów na żaglowcach, ze względu na ich specyfikę, konieczność współpracy załogi i życie razem oraz długotrwałość oddziaływania. Szczególne środowisko wychowawcze statku żaglowego jest tworzone dzięki fizycznym i społecznym granicom. Ze statku nie da się wysiąść, wszystkie problemy trzeba rozwiązywać na miejscu. Wychowanie morskie wykorzystuje naturalną energię i ciekawość młodych ludzi oraz zaspokaja ich potrzeby poszukiwania wiedzy, nabywania doświadczenia, uznawania autorytetów. Trwają badania dotyczące efektów wychowania morskiego realizowanego w trakcie rejsów krótszych oraz prowadzonych na mniejszych jachtach. Na jachcie motorowym stworzenie takiego środowiska wychowawczego jest niemożliwe[1]. Przyjęcie proponowanej definicji pojęcia „wychowanie morskie”, prawidłowo określającej jego współczesne znaczenie, jest korzystne dla celów poznawczych, umożliwia budowanie teorii oraz tworzenie warunków do wzmacniania interdyscyplinarności badań nad wychowaniem morskim. Zaproponowana definicja jest wersją wstępną, powstałą na podstawie analizy piśmiennictwa, ale także będącą efektem wyników własnych badań. Będzie ona doskonalona oraz mocniej osadzana w ramach teoretycznych, m. in. dzięki dalszym poszukiwaniom naukowym. Pogoria na Bałtyku (57 Mm E od Nexø) w rejsie Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego Fot. Anita Wietrzyńska (2013-09-02) Zmiany społeczne i kulturowe, które zaszły od momentu pierwszych prób stworzenia definicji pojęcia na początku XX wieku, wymuszają konieczność wyjścia poza ramy szkoły i domu oraz aktualizacji spojrzenia na tę dziedzinę. W obecnych czasach celem wychowania morskiego nie jest wychowywanie przyszłych pracowników sektora gospodarki morskiej, ani nawet szkolenie żeglarzy. Jest nim przede wszystkim rozwój, wychowanie i edukacja młodzieży, niezależnie od narodowości, kultury, wyznania czy pochodzenia społecznego. Jednoznaczne określenie pojęcia jest niezbędne do prowadzenia badań w zakresie wychowania morskiego, tak na gruncie ojczystym, jak i międzynarodowym. Polskie dokonania w zakresie wychowania morskiego uzasadniają konieczność uznania jego istnienia jako naukowej subdyscypliny w ramach nauk o wychowaniu[2]. Bibliografia Baden-Powell, R. (1908). Scouting for Boys. London : Horace Cox. Bublewski, W. (1992, 11-12). Wychowanie morskie. Próba określenia pojęcia. Harcerstwo, s. 12-17. Demel, M. (1973). Szkice krytyczne o kulturze fizycznej. Warszawa : Wydawnictwo Sport i Turystyka. Demel, M. i Skład, A. (1986). Teoria wychowania fizycznego dla pedagogów. Warszawa : PWN. Drapella, W. A. (1969). Powszechne wychowanie morskie. Dzieje idei na tle ogólnego procesu rozwoju myśli morskiej i zainteresowań morzem. Szkice. Księga I i II. Gdynia : Polskie Towarzystwo Nautologiczne. Gilbertson, K., Bates, T., McLaughlin, T. i Ewert, A. (2006). Outdoor Education: Methods and Strategies. Leeds : Human Kinetics. Głowacki, W. (1972). Wspaniały świat żeglarstwa. Z dziejów żeglarstwa w Polsce i na świecie. Gdańsk : Wydawnictwo Morskie Gdańsk. Gończyński-Jussis. (2014). Wychowanie morskie w działalności i publicystyce Ligi Morskiej i Kolonialnej na przykładzie Lubelszczyzny. Meritum, s. 89-101. Górniewicz, J. H. (2001). Kategorie pedagogiczne. Odpowiedzialność, podmiotowość, samorealizacja, tolerancja, twórczość, wyobraźnia. Olsztyn : Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie. Górniewicz, J. H. (2007). Teoria wychowania: wybrane problemy. Olsztyn : Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego. Janowski, A. (2007). Pedagogika praktyczna. Zarys problematyki, zdrowy rozsądek, wyniki badań. Warszawa : Fraszka Edukacyjna. Janowski, A. (2015). Harcerstwo wpisane w życiorys. Warszawa : Niezależne Wydawnictwo Harcerskie. Jasser, A. (2011-01-05). Wychowanie pod żaglami… Pobrano z lokalizacji Sail Training Association Poland . Jasser, A. (2012-04-28). Wypowiedź po otrzymaniu Krzyża Kawalerskiego w trakcie uroczystego Otwarcia Sezonu Żeglarskiego połączonego z obchodami 90-lecia Chojnickiego Klubu Żeglarskiego. Charzykowy. Kołodziej, A. i Kołodziej-Durnaś, A. (2017, vol. XXX). O rozumieniu, wdrażaniu i potrzebie wychowania morskiego. Wychowanie morskie w opiniach nauczycieli z województwa zachodniopomorskiego. Studia Maritima, s. 267-285. Kupisiewicz, C. (2010). Szkoła alternatywna – definicje, rodzaje, ocena, perspektywy rozwoju. W: Z. Melosik i B. Śliwerski, Edukacja alternatywna w XXI wieku (s. 17-26). Kraków : Oficyna Wydawnicza „Impuls”. Leśny, A. (2014). Pedagogika przygody – konteksty teoretyczne. W: A. Bąk, A. Leśny i E. Palamer-Kabacińska, Przygoda w edukacji, edukacja w przygodzie. Outdoor i adventure education w Polsce. (s. 12-49). Warszawa : Pracownia Nauki i Przygody. Leśny, A. (2016, 2/240). Sail training a wychowanie morskie. Kwartalnik Pedagogiczny, s. 134-159. Ludwig, S. (1966, 6). Istota i cele wychowania morskiego. Oświata Dorosłych. Ludwig, S. (1976). Wychowanie morskie w PRL. (Szkic raportu). Gdynia : Kongres Kultury Morskiej. Milerski, B. (2006). Pedagogika kultury. W: Z. Kwieciński i B. Śliwerski, Pedagogika. Podręcznik akademicki. Tom I. (s. 220-231). Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN. Mokrzecki, L. (1977, 22/1). Kongres Kultury Morskiej w Gdyni. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, s. 196-197. Palamer-Kabacińska, E. (2012). Miejsce pedagogiki przyrody w naukach pedagogicznych. W: E. Palamer-Kabacińska i A. Leśny, Edukacja przygodą. Outdoor i Adventure Education w Polsce: teoria, przykłady, konteksty. (s. 12-33). Warszawa : Fundacja Pracownia Nauki i Przygody. Pilch, T. (2003). Grupa rówieśnicza jako środowisko wychowawcze. W: T. Pilch i I. Lepalczyk, Pedagogika społeczna (s. 174-186). Warszawa : Wydawnictwo Akademickie „Żak”. Pilch, T. (2003). Środowisko lokalne – struktura, funkcje, przemiany. W: T. Pilch i I. Lepalczyk, Pedagogika społeczna (s. 155-173). Warszawa : Wydawnictwo Akademickie „Żak”. Priest, S. (1990). The Semantic of Adventure Education. W: J. C. Miles i S. Priest, Adventure Education (s. 114). State College PA : Venture Publishing. Prouty, D., Panicucci, J. i Collinson, R. (2007). Adventure Education: Theory and Applications. Leeds : Human Kinetics. Romaniuk, M. W. (2015). Szkoła pod Żaglami a realizacja celów rozwojowych okresu adolescencji. W: Szymański, B. Przybylski, W kręgu współczesnych problemów edukacyjnych (s. 225-254). Warszawa : Wydawnictwo APS. Romaniuk, M. W. (2016). Wybrane projekty wychowania morskiego realizowane w Polsce. Szkice Humanistyczne, 1-2 (39), s. 139-149. Romaniuk, M. W. (2018). Mariusz Zaruski jako prekursor wychowania morskiego w Polsce. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 574(9), s. 3-13. Sadowska, A. (2002, nr 17). „Im dalej od brzegu – tym bliżej Boga”. Niedziela, s. 22. Suchodolski, B. (1960). Wychowanie dla przyszłości. Warszawa : Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Suchodolski, B. (1970). Trzy pedagogiki. Warszawa : Nasza Księgarnia. Sydow, M. (1935). Program wychowania wodnego dla kół szkolnych LMK. Warszawa : Wydawnictwo Ligi Morskiej i Kolonjalnej. Śliwko, P. (1982). Wiatr od morza i wychowanie. W: P. Śliwko, Bolesławiecki model wychowania morskiego Szkoły Podstawowej Nr 8 im. Bojowników o Wolność i Demokrację wyróżnionej Złotą Odznaką „Zasłużony pracownik morza” (strony 5-23). Bolesławiec : Stowarzyszenie Działaczy Kultury Morskiej w Gdyni. Wiatrowski, Z. i Rachalska, W. (1978). Pedagogika pracy. Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. Wróblewska, T. (1998). Wychowanie morskie i kształtowanie świadomości morskiej w szkołach powszechnych i średnich ogólnokształcących w II Rzeczypospolitej (1918-1939). Rocznik Gdański, s. 117-149. Zaruski, M. (1925). Żaglowym yachtem przez Bałtyk. Pierwsza podróż yachtu polskiego do Szwecji Warszawa : Wydawnictwo Yacht-Klubu Polski. Zaruski, M. (1927, 4). Znaczenie jachtingu morskiego dla Polski. Sport Wodny. Zaruski, M. (1929). Na pokładzie „Iskry”. Pierwsza podróż szkolnego żaglowego okrętu marynarki wojennej do Lipawy, Taggalahti, Hanko, Helsinek i Wisby. Z rysunkami autora. Warszawa : Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy. Zaruski, M. (1933). Na skrzydłach jachtów. Lwów – Warszawa : Książnica-Atlas S. A. Zaruski, M. (1933). Prawa i obowiązki kapitanów i sterników jachtowych. Regulamin służby na jachtach. Alarmy. Warszawa : Główna Księgarnia Wojskowa. Zaruski, M. (1935). Tymczasowy regulamin służby na szkuner-jachcie szkolnym Z. H. P. „Zawisza Czarny”. Warszawa : Główna Księgarnia Wojskowa. Zaruski, M. (1958). Wśród wichrów i fal. Warszawa : Wydawnictwo „Sport i turystyka”. ■ Miłosz Wawrzyniec Romaniuk 2020 Artykuł opublikowany jako: Romaniuk, Miłosz Wawrzyniec. „Wychowanie morskie i jego miejsce wśród koncepcji pedagogicznych”. W: Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. Nr 5 (590), 2020. Warszawa : Wyd. Akademii Pedagogiki Specjalnej, 2020; s. 3-16. Dobór ilustracji, podział i układ tekstu, korekta: Kazimierz Robak / Miłosz W. Romaniuk: „Wychowanie morskie i jego miejsce wśród koncepcji pedagogicznych” ►► Odc. 1 (29 września 2021) 1. Rozumienie wychowania morskiego na przestrzeni lat ►► Odc. 2 (6 października 2021) 2. Koncepcje pedagogiczne a wychowanie morskie ►► Odc. 3 (13 października 2021) 3. Wychowanie morskie a różne rodzaje pedagogiki i wychowania ►► Odc. 4 (20 października 2021) 4. Czym jest wychowanie morskie? 5. Bibliografia Romaniuk, Miłosz Wawrzyniec. “Sail training and its place among pedagogical concepts” Abstract: In this article the author takes the concept of sail training and examines its theoretical framework and place among modern ideas of education, discussing attempts to define it over the last century. Based on the analysis of published materials as well as his own research and experience, he offers his own definition of sail training. Keywords: sail training, School Under Sails, Class Afloat, pedagogical concepts Romaniuk, Miłosz Wawrzyniec. “La educación marina y su aplicación a los conceptos pedagógicos” Resumen: El Dr. Miłosz Wawrzyniec Romaniuk, educador y navegante, aprovecha las travesías en los veleros para sus investigaciones y observaciones, que luego se publican en forma impresa. Aquí describe el concepto de „educación marina” a lo largo del último siglo y su lugar entre los conceptos pedagógicos contemporáneos. A partir del análisis de materiales, así como de su investigación y experiencia, el doctor Romaniuk propone su propia definición. Palabras clave: educación marina, escuela bajo velas, Class Afloat, conceptos pedagógicos [1] Romaniuk, 2015. [2] Romaniuk, 2016. Miłosz Wawrzyniec Romaniuk (ur. 1987) – pracownik naukowy Wydziału Nauk Pedagogicznych na Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie; tytuł doktorski uzyskał (2018) na podstawie dysertacji „Pedagogika na spotkaniu z żywiołem morza. O morskim wychowaniu ludzi nieprzeciętnych”. Kapitan jachtowy i motorowodny, instruktor żeglarstwa PZŻ, ratownik WOPR. Jako oficer wachtowy lub kapitan uczestniczył w rejsach z osobami z dysfunkcją wzroku (projekt „Zobaczyć Morze”) oraz młodzieżą szkolną (m. in. Szkoła Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego; Gdańska Szkoła pod Żaglami) na żaglowcach Pogoria, Zawisza Czarny, Generał Zaruski, Kapitan Borchardt i mniejszych jachtach. Ma za sobą ponad 50 tys. Mm i blisko 12 tys. godz. żeglugi. Autor publikacji w czasopismach Kwartalnik Pedagogiczny, Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, Szkoła Specjalna, International Journal of Electronics and Telecommunications, Szkice Humanistyczne, Current and Future Perspectives on Teaching and Learning, Kultura i Edukacja. Na Str. Głównej: Uczennica Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego Fot. Anita Wietrzyńska (2015-08-31; 17:09; Morze Północne, ok. 20 Mm SSE od Lerwick) ► Periplus – powrót na Stronę Główną zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 1994-2004 Wydawnictwa zwarte: ADOPCJA [W:] Zagrożone dzieciństwo : rodzinne i instytucjonalne formy opieki / pod red. Marii Kolankiewicz. – Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna, 1998. – S. 221-258 Nr inw. 27512 ADOPCJA : teoria i praktyka / red. Krystyna Ostrowska, Ewa Milewska. – Warszawa : Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej Ministerstwa Edukacji Narodowej, 1999 Nr inw. 28427 KODEKS cywilny, rodzinny i opiekuńczy : stan prawny 1 stycznia 2000 r. – Bielsko-Biała : „Park”, 2000 Nr inw. 26677 P ŁADYŻYŃSKI Andrzej: Adopcja a rodzicielstwo biologiczne [W:] Teoretyczne i praktyczne aspekty współczesnej pedagogiki opiekuńczej / praca zbiorowa pod red. Małgorzaty Biedroń i Małgorzaty Prokosz. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek, cop. 2001. – S. 75-78 Nr inw. 27972 PASSINI Barbara: Adopcja [W:]Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku. T. 1, A-F. – Warszawa : Wydawnictwo Akademickie „Żak”, 2003. – S. 29-35 Nr inw. 28692 P RICHARDSON Ronald W., RICHARDSON Lois A.: Najstarsze, średnie, najmłodsze. – Gdańsk : Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 1999. – S. 209-210 : Adpocja Nr inw. 26498 WAGNER Iwona : Sieroctwo społeczne – przyczyny, następstwa, formy kompensacji : studium teoretyczno-badawcze. – Częstochowa : Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, 1997. – S. 63-87 : Adopcja jako instytucja społeczno-prawna kompensująca skutki sieroctwa Nr inw. 26216 Artykuły z czasopism: CIŻMOWSKA Jolanta: Pomoc rodzicom adopcyjnym // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2000, nr 8, s. 53 DUDA Marian: System opieki nad dzieckiem w woj. krośnieńskim // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 1997, nr 10, s. 22-24 GRALAK Gabriela: Kwalifikacja kandydatów na rodziców adopcyjnych // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 1999, nr 6, s. 21-23 GREMPKA Grzegorz: Rola psychologa w przygotowaniu do adopcyjnego rodzicielstwa // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 1, s. 17-23 HOLEWIŃSKA-ŁAPIŃSKA Elżbieta: Adopcja po nowelizacji // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 1996, nr 2, s. 20-26 HOLEWIŃSKA-ŁAPIŃSKA Elżbieta: Adopcje zagraniczne w praktyce polskich sądów. – Warszawa 1998. – Rec: Karolina Sobczyńska // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 1998, nr 9, s. 46 JANKOWSKA-RACHEL Agnieszka: Adopcja i kłamstwo: motywacje rodziców adopcyjnych do nie informowania dziecka o fakcie przysposobienia // Wychowanie na Co Dzień. – 2004, nr 1/2, s. 28-29 JANKOWSKA-RACHEL Agnieszka: Diagnozowanie kandydatów na rodziny adopcyjne // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 1, s. 3-25 JAWORSKA Marta: Najważniejsze jest dobro dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 1, s. 25-27 Działalność ośrodków adopcyjno-opiekuńczych KALISZ Andrzej: Niepubliczne ośrodki adopcyjno-opiekuńcze // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2003, nr 5, s. 18-20 KLOMINEK Wanda: Pro Familia realizuje program prawo dziecka do rodziny // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 1997, nr 9, s. 10-13 Działalność TPD na rzecz pozyskania i szkolenia kandydatów na rodziny zastępcze KOLANKIEWICZ Maria: Dzieci cudzoziemskie w Domu im. Księdza Baudouina // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2003, nr 1, s. 21-25 KOTLARSKA Wiesława: Szkolenie kandydatów na rodziców adopcyjnych // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2000, nr 1, s. 31-32 KOZUBAL Marek: Handel żywym towarem. Adopcje zagraniczne // Głos Nauczycielski. – 1995, nr 6, s. 5 KUNA Józefa, PAWELEC Marta: Adopcja – rodzina dla dziecka czy dziecko dla rodziny? // Opieka, Wychowanie, Terapia. – 1996, nr 3, s. 7-10 ŁADYŻYŃSKA Grażyna, ŁADYŻYŃSKI Andrzej K.: Dzika adopcja // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2001, nr 10, s. 12-16 ŁADYŻYŃSKI Andrzej: Tajemnica adopcji // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 1996, nr 2, s. 27-30 ŁADYŻYŃSKI Andrzej Krzysztof: Obraz adopcji w czasopismach polskich // Opieka, Wychowanie, Terapia. – 2002, nr 3, s. 47-52 MAKOWSKA Jolanta: Z historii adopcji // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 1996, nr 2, s. 42-44 MERKEL Dorota: Stereotypy w ocenie kandydatów na rodziców adopcyjnych // Problemy Rodziny. – 2000, nr 4, s. 17-20 MILEWSKA Ewa: Kim są rodzice adopcyjni? : studium psychologiczne. – Warszawa 2003 . – Rec.: Alicja Kurcz, Jerzy Pająk // Małżeństwo i Rodzina. – 2004, nr 2, s. 57-59 MK: Dziecięcy bank danych // Głos Nauczycielski. – 1995, nr 2, s. 10 Publiczny Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy kwalifikujący dzieci do adopcji zagranicznej PASSINI Barbara: Ośrodek adopcyjno-opiekuńczy w powiecie // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 1999, nr 7, s. 19-22 PECZYŃSKA Izabela: Adopcja w percepcji społecznej // Opieka, Wychowanie, Terapia. – 2001, nr 2, s. 40-42 PODCZASKA Elżbieta: Publiczny Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy w Warszawie // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 1996, nr 2, s. 31-32 PODCZASKA Elżbieta: Z ziemi polskiej do szwedzkiej // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2003, nr 10, s. 33-34 Adopcja polskich dzieci przez szwedzkie rodziny POLKOWSKI Tomasz: PRIDE – program szkoleniowy dla rodzin zastępczych i adopcyjnych // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2000, nr 8, s. 47-52 ROZPORZĄDZENIE Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 lutego 2001 r. w sprawie ośrodków adopcyjno-opiekuńczych // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2001, nr 4, s. 57-61 ROZPORZĄDZENIE Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 sierpnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad nadzoru nad przestrzeganiem standardu wychowania i opieki w placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz nadzoru nad jakością działań ośrodków adopcyjno-opiekuńczych // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2001, nr 4, s. 52-54 RYCHTER Iwona: Prawda, która boli – ból, który leczy // Niebieska Linia. – 2003, nr 1, s. 18-19 Odnajdywanie przez adoptowane osoby członków rodziny biologicznej SIERANKIEWICZ Ewa: Tworzenie zastępczych środowisk rodzinnych // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2001, nr 10, s. 9-12 STAŃCZAK-KURAŚ Małgorzata, RYCHTER Iwona: Adopcja i przemoc czyli co trzeba wiedzieć, aby stworzyć szczęśliwą rodzinę adopcyjną // Niebieska Linia. – 2002, nr 5, s. 12-15 STARĘGA Adrianna: Wielkie wyzwanie: adopcja dziecka wykorzystywanego seksualnie – porady dla rodziców // Niebieska Linia. – 2002, nr 4, s. 32-33 WAGNER Iwona: Przyczyny i następstwa rozwiązania adopcji // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 1994, nr 7, dod. „Przysposobienie do Życia w Rodzinie” s. (12)-(15) WIŚNIEWSKI Daniel: Adopcja – jawna czy tajna? // Opieka, Wychowanie, Terapia. – 2000, nr 3, s. 5-7 Oprac. na podstawie zbiorów Biblioteki DOMY DZIECKA, RODZINNE DOMY DZIECKA, RODZINY ZASTĘPCZE. Zestawienie bibliograficzne w wyborze Wydawnictwa zwarte 1. COLTON Matthew: Światowe tendencje w opiece zastępczej // W: Współczesne kierunki w opiece nad dzieckiem: wybór tekstów / red. nauk. Zofia Waleria Stelmaszuk. – Warszawa: “Żak”, 1999. – S.: 196-216, Sygn. 31842 2. HELLINCKX Walter: Opieka instytucjonalna i jej alternatywy w krajach Unii Europejskiej // W: Współczesne kierunki w opiece nad dzieckiem: wybór tekstów / red. nauk. Zofia Waleria Stelmaszuk. – Warszawa: “Żak”, 1999. – S.:115-143, Sygn. 31842 3. KAMIŃSKA Urszula: Zarys metodyki pracy opiekuńczo-wychowawczej w rodzinnych i instytucjonalnych formach wychowania. – Wyd. 4. – Katowice: Wydaw. Uniwersytetu Śląskiego, 2005, Sygn. 33011 4. ŁOPATKOWA Maria: Jak pracować z dzieckiem i rodziną zagrożoną. – Wyd. 2 popr. i uzup. – Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1976, Sygn. 24145 5. ŁOPATKOWA Maria: Samotność dziecka. – Wyd. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1989, Sygn. 29128-29129 6. ŁUCZYŃSKI Andrzej: Formacja rodziców zastępczych a potrzeby dzieci opuszczonych // W: Rodzicielstwo: wybrane zagadnienia kontekstów edukacyjnych / red. Danuta Opozda. – Lublin: Wydaw. KUL, 2007, Sygn. 34588 7. MALUCCIO Anthony N.: Założenia i praktyka reintegracji rodziny // W: Współczesne kierunki w opiece nad dzieckiem: wybór tekstów / red. nauk. Zofia Waleria Stelmaszuk. – Warszawa: “Żak”, 1999. – S.: 196-216, Sygn. 31842 8. MAŁE dziecko w Polsce: doświadczenia organizacji pozarządowych: dobre praktyki / Warszawa: Fundacja Rozwoju Dzieci im. J. A. Komeńskiego, cop. 2006, Sygn. 35162 9. MATEJEK Józefa: Działalność ośrodków adopcyjno-opiekuńczych w procesie przygotowania i wspierania rodzin zastępczych. – Kraków : Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2008, Sygn. 34833 10. MILEWSKA Ewa: Kim są rodzice adopcyjni?… : studium psychologiczne. – Warszawa : Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej Ministerstwa Edukacji Narodowej, 2003, Sygn. 34416 11. RACZKOWSKA Jadwiga: Kiedy rodzina zawiedzie. – Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, 1983, Sygn. 26056 12. RACZKOWSKA Jadwiga: Wychowanie w domu dziecka. – Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1983, Sygn. 26067 13. RELACJA dorosły – dziecko w opiece zastępczej / red. Maria Warszawa: Wydaw. Akademickie “Żak”, 1999, Sygn. 31837 14. TRAWKOWSKA Dobroniega: Pomoc społeczna i jej pracownicy wobec problemów pracy socjalnej z rodzinami zastępczymi // W: Pomoc dzieciom i rodzinie w środowisku lokalnym: debata o nowym systemie / pod red. Marioli Racław-Markowskiej. – Warszawa: Instytut Spraw Publicznych, 2005. – S.: 145-162, Sygn. 34063 15. WĄSIŃSKI Arkadiusz: Dziecko, rodzice, adopcja: ontologiczne i psychospołeczne aspekty rodzinnych form opieki zastępczej. – Kraków: “Impuls”, 2005, Sygn. 34250 16. WINOGRODZKA Lidia: Rodziny zastępcze i ich dzieci. – Lublin : Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, Sygn.: 34584 17. WIŚNIEWSKA Wanda: Dziecko sieroce w systemie opieki społecznej / Wanda Wiśniewska // W: Dziecko w lokalnym systemie pomocy społecznej / pod red. Stanisławy Czarneckiej. – Częstochowa: Wydawnictwo WSP, 2002-2003. – S.: 149-154, Sygn. 33496 18. ZAGROŻONE dzieciństwo: rodzinne i instytucjonalne formy opieki / pod red. Marii Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1998, Sygn. 32058-32059 19. ZEGZUŁA Teresa: System prewencyjny św. Jana Bosko w pracy z dzieckiem opuszczonym // W: Pokój z dziećmi: pedagogika chrześcijańska wobec zagrożeń rozwoju dziecka / red. nauk. Barbara Smolińska-Theiss. – Warszawa: “Żak”, 1999. – S.: 253-268, Sygn. 31832 Artykuły z czasopism 1. ADAMUS Mariusz: Rozwój fizyczny a środowisko życia dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 9, s. 39-43 2. AGATOWSKA Helena: O potrzebie modyfikacji prawa w opiece nad dzieckiem // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 9, s. 21-25 3. ARCZEWSKA Magdalena: Kierunki zmian w systemie pieczy zastępczej w Polsce // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 7, s. 8-15 4. BARTOSIEWICZ Marzena: Rozporządzenie w sprawie rodzin zastępczych z komentarzem // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2005, nr 1, s. 10-19 5. BASIAGA Jan: Początki opieki zastępczej w Polsce: (rys historyczny) // Opieka, Wychowanie, Terapia. – 2007, nr 3/4 (71/72), s. 18-25 6. BIEŃKO Mariola: Proces usamodzielnienia wychowanków domów dziecka. Cz. 1 // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2006, nr 4, s. 15-22 7. BIEŃKO Mariola: Proces usamodzielnienia wychowanków domów dziecka. Cz. 2 // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2006, nr 5, s. 21-30 8. BILICKI Tomasz: Domy dziecka – zło niekonieczne // Wychowanie na co Dzień. – 2004, nr 1/2, s. 32-34 9. BOGUSZ Lidia: Zastępcze rodziny terapeutyczne w systemie wsparcia społecznego w rehabilitacji // Opieka, Wychowanie, Terapia. – 2003, nr 3, s. 20-22 10. BOROWIEC Sylwia: Przywracanie dzieci rodzinie: studium przypadku // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2006, nr 7, s. 38-46 11. BROŻA Paulina: Były wychowanek domu dziecka – oskarżenie czy wyrok. // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 4, s. 39-44 12. DUDA Mariola: Wychowankowie domów dziecka o agresji i przemocy // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 10, s. 27-29 13. DUKAT Radosław: Domy dziecka w województwie wielkopolskim // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 6, s. 18-25 14. FABIAŃSKA Maria: Funkcjonowanie domów dziecka w województwie warmińsko-mazurskim // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 6, s. 13-17 15. FRĄTCZAK Elżbieta: Metoda Weroniki Sherborne w domu dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 10, s. 22-25 16. GAJEWSKA Grażyna: O profesjonalizacji rodziców zastępczych // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2006, nr 9, s. 19-24 17. GIERMANOWSKA Ewa, RACŁAW-MARKOWSKA Mariola: Proces usamodzielniania wychowanków domów dziecka // Remedium. – 2007, nr 9, s. 1-3 18. GOMUŁKA Elżbieta: Diagnozowanie sytuacji wychowanków i ich rodzin // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2008, nr 1, s. 13-17 19. GUMIENNY Beata: Dziecko ze specjalnymi potrzebami w opiece zastępczej // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 9, s. 19-22 20. GUMIENNY Beata: Planowanie sytuacji życiowej wychowanków // Problemy 2004, nr 2, s. 29-31 21. GWIZDEK Bożena: Wolontariusze w placówce // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 2, s. 31-33 22. IBISZ Maria: Ocena procesu usamodzielnienia wychowanków // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2007, nr 8, s. 24-29 23. IWAŃCZUK Agnieszka: Doświadczenia adaptacyjne dzieci i matek w Domu Dziecka // Opieka, Wychowanie, Terapia. – 2003, nr 1, s. 8-9 24. JARZĘBIŃSKA Aneta: Motywy zastępczego rodzicielstwa macochy // Problemy Opiekuńczo- Wychowawcze. – 2009, nr 10, s. 25-28 25. JARZĘBIŃSKA Aneta: Walory i koszty podjęcia roli macochy // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2011, nr 8, s. 42-46 26. JASIKOWSKA Grażyna: Wychowanie przez teatr w domu dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 2, s. 8-11 27. JAWORSKA Marta: Najważniejsze jest dobro dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 1, s. 25-27 28. JEŻEWSKI Radosław, TOMCZYK Cezary: Od tradycyjnego Domu Dziecka do placówki wsparcia dziecka i rodziny // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2011, nr 1, s. 51-54 29. KACZMAREK Mirosław: Adopcja w latach 2000-2009 // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2011, nr 2, s. 3-10 30. KACZMAREK Mirosław: Dekada przekształceń domów dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 1, s. 11-22 31. KACZMAREK Mirosław: Dekada zmian w opiece zastępczej nad dzieckiem // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 8, s. 15-27 32. KACZMAREKJ Mirosław: Opieka zastępcza nad dzieckiem: założenia i rzeczywistość // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2006, nr 4, s. 4-11 33. KACZMAREK Mirosław: Stan opieki zastępczej nad dzieckiem “na półmetku” reformy: z perspektywy standardów prawa // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 3, s. 3-13 34. KACZMAREK Mirosław: Usprawnić adopcje: zasady i procedury postępowania // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 6, s. 39-45 35. KARWOWSKA Renata: Przekształcanie placówek opiekuńczo-wychowawczych w woj. zachodniopomorskim // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 6, s. 25-27 36. KELM Albin: Ewolucja modelu RDD w świetle dokumentów normatywnych i doświadczeń // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2011, nr 1, s. 57-61 37. KELM Albin: Stulecie gniazd sierocych i pięćdziesięciolecie rodzinnych domów dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2008, nr 2, s. 41-45 38. KIWER Katarzyna: Zespół interdyscyplinarny w domu dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 4, s. 44-51 39. KLIMEK Lilianna: Obraz własnej osoby wychowanków domów dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2008, nr 4, s. 32-36 40. KOLANKIEWICZ Maria, Charakterystyka rodzin zastępczych // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2007, nr 10, s. 17-23 41. KOLANKIEWICZ Maria: Małe dzieci w zmieniającym się systemie opieki // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2005, nr 2, s. 3-13 42. KOLANKIEWICZ Maria: Z tradycji rodzin zastępczych: cz. 1 // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2008, nr 1, s. 36-44 43. KOLANKIEWICZ Maria: Z tradycji rodzin zastępczych: cz. 2 // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2008, nr 2, s. 46-53 44. KOWALSKA Irena: Bariery w rozwoju rodzinnej pieczy zastępczej z punktu widzenia PCPR // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 3, s. 15-18 45. KOWALSKI Wiesław: Wioski dziecięce SOS w opinii usamodzielnionych wychowanków // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 10, s. 19-22 46. KOWALSKI Wiesław: Zmiany w funkcjonowaniu wiosek dziecięcych SOS // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2006, nr 6, s. 31-35 47. KRUSZEWSKI Tomasz: Rodzicielstwo, sieroctwo – przyczynek do metodyki wychowania zastępczego // Wychowanie na co Dzień. – 2005, nr 1/2, s. 33-34 48. KRZYŻANOWSKA Iweta: Rola pracowników socjalnych w organizacji i funkcjonowaniu rodzinnych form opieki zastępczej // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 6, s. 31-36 49. KUR Janusz: Formy pracy w nowoczesnym domu // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 6, s. 40-43 50. LASKOWSKA Małgorzata: Rodzina zastępcza formą pomocy dziecku: wybrane aspekty // Wychowanie na co Dzień. – 2005, nr 9, s. 23-25 51. LUBERADZKA-GRUCA Joanna: Koalicja na rzecz Rodzinnej Opieki Zastępczej // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 5, s. 14-19 52. LUBERADZKA-GRUCA Joanna: Wspieranie rodziny i piecza zastępcza w świetle nowej ustawy // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 10, s. 11-19 53. LICIŃSKI Marek: Rodzina zastępcza dla dzieci bez przyszłości // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 5, s. 23-28 54. ŁAKOMA Sylwia: Rodzinny Dom Dla dzieci “Sindbad” // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 2, s. 43-45 55. MAZUR Piotr: Niepełnosprawni intelektualnie w domach dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 1, s. 24-28 56. MEISSNER-ŁOZIŃSKA Justyna: Problemy egzystencjalne młodzieży wychowującej się w domach dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 9, s. 23-31 57. MICHNIK Gabriela: Zajęcia prowadzone przez pedagoga w Domu Dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 4, s. 36-43 58. MURAWSKA Renata: Domy dziecka i plany ich przekształceń w Małopolsce // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 6, s. 27-30 59. OLEJNIK Ewa: Historia Domu Dziecka w Liskowie // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2005, nr 2, s. 49-55 60. OWCZARUK Izabela: Praca z rodzinami wychowanków domu dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2006, nr 9, s. 25-32 61. UWAGI do założeń projektu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nad dzieckiem / oprac. Marek Ziemkowski, Marzena Samek // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 2, s. 17-23 62. PASSINI Barbara: Jak zastąpić opiekę rodzinną dzieciom bez przyszłości // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 5, s. 20-23 63. PASSINI Barbara: Rodzinne domy dziecka w XX wieku // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2008, nr 4, s. 51-58 64. PASSINI Barbara: Warunki powodzenia zastępczej opieki rodzinnej // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2007, nr 6, s. 3-6 65. PAWLICZAK Jakub: Rejestr kontaktu adopcyjnego w systemie prawnym Anglii i Walii // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 4, s. 54-61 66. PIETKIEWICZ Barbara: Sierocy zator: domy dla dziecka // Polityka. – 2006, nr 13, s. 36-38 67. PLEWKA Magdalena: W rodzinnym domu dziecka // Edukacja i Dialog. – 2006, nr 6, s. 68-72 68. POLKOWSKI Tomasz, BOROWIEC Sylwia: Praca z rodziną dziecka umieszczonego w instytucji opiekuńczej // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2007, nr 7, s. 14-26 69. POLKOWSKI Tomasz: Więź emocjonalna a wychowanie w domu dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2006, nr 7, s. 31-38 70. PROBLEMY rodzin zastępczych w opinii praktyków / oprac. Maria Posłuszna-Owcarz i in. // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 6, s. 21-29 71. PROTASIEWICZ Dorota: Adaptacja wychowanków do warunków placówki // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 2, s. 27-29 72. RACŁAW Mariola: Instytucjonalizacja więzi osobowych na przykładzie opieki zastępczej // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 5, s. 3-7 73. RODZINNE formy opieki zastępczej: szanse i zagrożenia / oprac. Danuta Szymańska // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 2, s. 52-56 74. RÓG Anna: Fundacja “Maja” // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 1, s. 27-32 75. RURA Grażyna: “Kukułcze dzieci” – problemy emigracyjnego sieroctwa // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 9, s. 15-20 76. RŻYSKO Michał: Rodziny zastępcze: doświadczenia, potrzeby, problemy // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 3, s. 19-25 77. SALAŃSKI Witold: Rodzina zastępcza // Głos Nauczycielski. – 2006, nr 5, s. 12 78. SIWEK Stanisław: Sieroctwo społeczne w genezie nieprawidłowego rozwoju // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2009, nr 6, s. 32-38 79. SOBCZYŃSKA Karolina: Czy domy dziecka znikną? // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2007, nr 9, s. 12-15 80. SOBCZYŃSKA Karolina: Pięćdziesięciolecie Ośrodka Adopcyjno-Opiekuńczego TPD // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr10, s. 50-53 81. SZPERLICH Ewa, LEHMAN Maria: “Te” dzieci // Psychologia w Szkole. – 2008, nr 1, s. 129-131 82. SZURPICKA Anna: Ośrodek wspomagania dziecka i rodziny ?Światełko? // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2011, nr 1, s. 55-56 83. SZYMAŃSKI Antoni: Wzrasta liczba dzieci w opiece zastępczej // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 5, s. 26-28 84. ULIASZ Tamara: Co zawiera ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2011, nr 7, s. 3-9 85. UŁANOWSKA Lidia: Bezpieczny dom dla dziecka // Nowa Szkoła. – 2007, nr 2, s. 4-11 86. USTRZYCKA Agnieszka: Zmiany statusu i kompetencji wychowawcy domu dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 6, s. 45-48 87. WALCZAK Monika: Terapia i kynoterapia w pracy Domu Dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2011, nr 1, s. 43-50 88. WESOŁOWSKA Zofia: Przekształcenie domu dziecka w placówkę wielofunkcyjną // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 6, s. 36-40 89. WINOGRODZKA Lidia: Funkcjonowanie młodzieży z rodzin zastępczych w szkole // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2006, nr 8, s. 36-39 90. WSZOŁEK Jan: Medialny obraz opieki zastępczej // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2007, nr 1, s. 3-8 91. WSZOŁEK Jan: Ocena domów dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2011, nr 4, s. 10-16 92. WSZOŁEK Jan: Wspierać czy zastępować rodzinę? // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 4, s. 34-38 93. ZBYRAD Teresa: O sieroctwie społecznym wychowanków DPS // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2010, nr 4, s. 43-48 94. ZYSKO Arleta: Trudności w nauce wychowanków domów dziecka // Edukacja i Dialog. – 2004, nr 1, s. 15-19

problemy opiekuńczo wychowawcze archiwum